➤ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ESA) ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 2032ರ ಜನವರಿ 8ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
➤ ಸಹಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಈ ನವೀಕೃತ ಒಪ್ಪಂದದಡಿ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಎ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿವೆ:
1. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಹವಾಮಾನ (Space Weather): ಸೂರ್ಯನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಯನ.
2. ಮಾನವ ಮತ್ತು ರೋಬೋಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನೆ (Human & Robotic Exploration): ಇಸ್ರೋದ 'ಗಗನ್‌ಯಾನ್' (Gaganyaan) ನಂತಹ ಮಾನವಸಹಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಮಿಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ.
3. ಸುಸ್ಥಿರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (Sustainable Space Activities): ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತ್ಯಾಜ್ಯ (Space Debris) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆ.
4. ಉಪಗ್ರಹ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಡೇಟಾ ವಿನಿಮಯ: ಆದಿತ್ಯ-L1 (Aditya-L1), ಪ್ರೋಬಾ-3 (Proba-3) ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಚಂದ್ರಯಾನ-5 (Chandrayaan-5) ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಹಂಚಿಕೆ.
➤ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ESA ಸಹಕಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
- ಆರಂಭ: ISRO ಮತ್ತು ESA ನಡುವೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಮೊದಲ ಸಹಕಾರ 1978ರಲ್ಲಿ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
- ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ (Cooperative Agreement): 2002ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ 'ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ' ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
- ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪಯಣ ಸಂಕಲ್ಪ (2025): 2025ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪಯಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು (Gaganyatris) ಈಗಾಗಲೇ ESA ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.