➤ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ದಿವಸ್ ಅಥವ ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು (Children's Day) ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು (UN) ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು 'ವಿಶ್ವ ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ'ಯನ್ನು (World Children's Day) ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. 
➤ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 14 ರಂದೇ ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ ಯಾಕೆ?
ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   
- ಚಾಚಾ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೀತಿ: ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ಅವರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಚಾಚಾ ನೆಹರೂ" ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.   
- ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯ: "ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳೇ ನಾಳಿನ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳು" ಎಂದು ನೆಹರೂ ಅವರು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರು.   
- ಇತಿಹಾಸ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯಂತೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1964 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ನವೆಂಬರ್ 14 ಅನ್ನು 'ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ'ಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು.   
➤ ನವೆಂಬರ್ 20 ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆಚರಣೆ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು (UN) 1954 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು (Universal Children's Day) ಆಚರಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಇದರನ್ವಯ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ (ಏಕೆಂದರೆ ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದೇ ಯುಎನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತ್ತು).   
ಆದರೆ ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ನವ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ನೆಹರೂ ಅವರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 14 ರಂದೇ ಬಾಲ್ ದಿವಸ್ ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.   
➤ ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ: ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ:   
1. ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಸಿಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.   
2. ಬಾಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಮಕ್ಕಳ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು.   
3. ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ: ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.