➤ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು (Liquidity) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಒಟ್ಟು ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತದ (CRR) ದರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡದೆಯೇ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ದೈನಂದಿನ ಸಿಆರ್‌ಆರ್ (CRR) ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇ.90ರಿಂದ ಶೇ.99ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ವಾರಗಳ (Fortnight) ಅವಧಿಯಿಂದ ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.
ಹೊಸ ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಿತಿ: ಶೇ. 99 (ಹಿಂದೆ ಶೇ. 90 ಇತ್ತು).
ಒಟ್ಟು ಸಿಆರ್‌ಆರ್ (CRR) ದರ: ಶೇ. 3 (ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ).
ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಅವಧಿ (Reporting Fortnight).
ಉದ್ದೇಶ: ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು (Excess Liquidity) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
➤ ನಗದು ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತ (CRR - Cash Reserve Ratio): ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ (NDTL - Net Demand and Time Liabilities) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೊತ್ತವನ್ನು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಳಿ ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕಾದ ಹಣವಾಗಿದೆ.
- ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1934ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 42ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
- ಸಿಆರ್‌ಆರ್ ದರ vs ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅವಶ್ಯಕತೆ: CRR ದರವು ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲು ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನದಂದು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಮೀಸಲು ಮೊತ್ತದ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
➤ ದೈನಂದಿನ CRR ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?
ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಾವು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಒಟ್ಟು ಸಿಆರ್‌ಆರ್ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದರೆ ಸಾಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2026ರಿಂದ ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇ. 99ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಯಾವುದೇ ದಿನದಂದು ನಿಗದಿತ ಸಿಆರ್‌ಆರ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರಲಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಿಆರ್‌ಆರ್ ದರವು ಶೇ. 3ರಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದು, ದೈನಂದಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
➤ RBI ಈ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ:
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹3.88 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಅಧಿಕ ದ್ರವ್ಯತೆ (Excess Liquidity) ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಚಲಾವಣೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇ.99ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಮೀಸಲು ಹಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಬಳಿಗೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.