➤ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ (Jantar Mantar) ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಮುಂಬರುವ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಬಿನೆಲೆ 2026’ (India Biennale 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಲಾ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಉತ್ಸವವು ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.
➤ ಇಂಡಿಯಾ ಬಿನೆಲೆ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು:
- ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2026 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 21, 2027ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 108 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯಲಿದೆ.
- ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ: ಭಾರತ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು ಈ ಬಿನೆಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ: 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುರಾಣ ಕಿಲಾ (Purana Qila) ಈ ಬಿನೆಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಬ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.
➤ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ: 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (1724ರಲ್ಲಿ) ಜೈಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ಸವಾಯಿ ಜೈ ಸಿಂಗ್ II ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೇ (Astronomical Observatory) ಜಂತರ್ ಮಂತರ್. ಇಲ್ಲಿನ ಸಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ (ಸೂರ್ಯ ಗಡಿಯಾರ) ಮತ್ತು ರಾಮ್ ಯಂತ್ರಗಳಂತಹ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಖಗೋಳ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಅದ್ಭುತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿದೆ.
➤ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಪ್ರದೇಶದ ರದ್ದತಿಯ ಬಳಿಕ ಹೊಸ ತಿರುವು: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತ್ತು (Denotification). ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ‘ಇಂಡಿಯಾ ಬಿನೆಲೆ 2026’ರ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಈಗ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗರಿಮೆ ಲಭಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.
➤ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳು: ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಜೊತೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾದ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಲೋಧಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ, ಸಫ್ದರ್‌ಜಂಗ್ ಸಮಾಧಿ(Safdarjung Tomb) ಮತ್ತು ಅಗ್ರಸೇನ್ ಕಿ ಬಾವಲಿ ಕೂಡ ಈ ಬಿನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿರಲಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ (NGMA) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಲಿವೆ.