➤ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಇರಿಸಿವೆ. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಆದ್ಯತೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (Preferential Trade Agreement - PTA) ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ 'ನಿಯಮಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು' (Terms of Reference - ToR) ದಾಖಲೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಜೇಶ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ.
➤ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

  • ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಧಾರ: ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಿ-7 (G7) ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಕ್ಲೌಡಿಯಾ ಶೀನ್‌ಬಾಮ್ (Claudia Sheinbaum) ಅವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವೇ ಈ PTA ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
  • ಸಹಿ ಹಾಕಿದವರು: ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಉಪಸಚಿವ ಲೂಸ್ ರೊಸೆಂಡೊ ಗುಟೈರೆಜ್ ರೊಮಾನೋ (Luis Rosendo Gutiérrez Romano) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಜೇಶ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು ಈ ToR ಗೆ ಸಹ명 ಹಾಕಿದರು.
  • ವ್ಯಾಪಾರ ದತ್ತಾಂಶ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು 2025-26 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು $7.83 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶವು ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ.

➤ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ PTA ಒಪ್ಪಂದವು ಕೇವಲ ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು (Supply Chain) ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
1. ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ (Market Access for Goods)   
2. ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ನಿಯಮಗಳು (Rules of Origin) ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು
3. ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Dispute Settlement)   
4. ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಮತ್ತು ಫೈಟೊಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಕ್ರಮಗಳು (SPS) ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ತಡೆಗಳು
- ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು (Sectors): ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ (ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು), ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ರಂಗ (Pharma), ಕೃಷಿ-ಆಹಾರ, ಇಂಧನ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು (Critical Minerals) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು.   
➤ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮುಖ್ಯ:
- ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಹೊಂದಿರದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ 1,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಆಮದು ಸುಂಕವನ್ನು (Import Duty) ಶೇ. 5 ರಿಂದ ಶೇ. 50 ರವರೆಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಲು PTA ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
- ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸರಕುಗಳು, ಔಷಧಗಳು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ.
- ಟಿಸಿಎಸ್ (TCS), ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ (Infosys), ಡಾ. ರೆಡ್ಡೀಸ್ (Dr. Reddy's), ಸನ್ ಫಾರ್ಮಾ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.