➤ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಶೋಧವು ಕರಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ.
➤ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ?
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಬೆಳ್ಮಣ್ ಗ್ರಾಮದ ಕಿದಿಯೂರು ಸಮೀಪದ ಜುಮಾದಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿಯ ದಾಸಂದ ಬಾಕಿಮಾರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
- ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆ: ಶಿರ್ವದ ಮುಲ್ಕಿ ಸುಂದರ್‌ರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ (MSRS) ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಸಿಂಚಿತ್ ಎಂ. ಮತ್ತು ಶೋಧನ್ ಬಿ. ಅವರು ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿ, ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಮುರುಗೇಶ್ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು.
- ವಿನ್ಯಾಸ: ಈ ಶಾಸನವು ಸುಂದರವಾದ ಹಸಿರು ಮಣ್ಣಿನ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನ (Green Schist / Soapstone) ಫಲಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 46.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ 23 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲವಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 34 ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.   
➤ ಶಾಸನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: "ಈ ಶಾಸನವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಭಾಷಾ ಸಂವಾದ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿದೆ." — ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಮುರುಗೇಶ್
1. ಕಾಲಮಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ರಾಜರೂಪ: ಶಾಸನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು 'ಶಕ ವರ್ಷ 1039, ಪ್ರಭವ ಸಂವತ್ಸರ' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ಶಕ ವರ್ಷ 1309 (ಕ್ರಿ.ಶ. 1387) ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಪ್ರೊ. ಮುರುಗೇಶ್ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಸಂಗಮ ರಾಜವಂಶದ ಎರಡನೇ ಹರಿಹರ ಮಹಾರಾಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ (ಮಹಾಪ್ರಧಾನ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಒಡೆಯರು ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಸಮಯ) ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ.   
2. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಅಪರೂಪದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ: ಈ ಶಾಸನದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಇದು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇದರೊಳಗೆ ಸಂಭುವೇ, ಸಾಲೆತ್ತಿಯ, ನಟ್ಟು, ಕಿನ್ನಿ, ಯಿಲಡ ಮುಂತಾದ ಅಚ್ಚ ತುಳು ಶಬ್ದಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷಾ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.   
3. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ? (ದತ್ತಿ ವಿವರ): ಬ್ರಹ್ಮದಾಯ ದತ್ತಿ: ಸಂಗಣ್ಣ ಜಯ ಅರಸರು ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾಲು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು (‘ಬಳಕೆ’ ಜಮೀನು) ಕೋಟೀಶ್ವರಾಳ್ವರು ಮತ್ತು ಕದಂಬಾಳ್ವರು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯವಾಗಿ (ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯೊಂದಿಗೆ) ದೊರೆತದ್ದನ್ನು ಇದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪುರಾಣ ಪಠಣಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ದೊರೆತ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಪ್ಪದೆ ಆರು ಮುಡಿ ಭತ್ತವನ್ನು ಪುರಾಣ ಪಠಣ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿತ್ತು.
- ದಂಡದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಈ ಧರ್ಮ ದತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಯಾರಾದರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ಅಂತಹವರು ರಾಜನಿಗೆ ಗದ್ಯಾಣ 250 ಹಾಗೂ ದೇವರಿಗೆ ಗದ್ಯಾಣ 150 ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಾಸನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಜಯ ಅರಸರ ಸೇನಬೋವ ವಿಟ್ಟಣ್ಣ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.   
- ಕರಾವಳಿ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಿಂದೆ ನಂದಳಿಕೆ ಅರಮನೆಯ ಸುಹಾಸ್ ಹೆಗ್ಡೆ, ಸರಳಾ ಎಸ್. ಹೆಗ್ಡೆ, ಮುಲ್ಕಿಯ ಗಜನಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುರೇಶ್ ಚಿತ್ರಾಪು ಹಾಗೂ ರಘುರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಗುಳ್ಳಾಡಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬಾರಕೂರು ಪ್ರಾಂತದ ವಿಸ್ತಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಈ ಶಾಸನವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿರಲಿದೆ.