➤ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ರಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು (United Nations Day) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1945ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದು (UN Charter) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
➤ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ:
- ಸನ್ನದು ಸಹಿ: 1945ರ ಜೂನ್ 26 ರಂದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.   
- ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ದಿನ: ಅಗತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯ ಬಳಿಕ 1945ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ರಂದು ಈ ಸನ್ನದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (UN) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.   
- ಘೋಷಣೆ: 1947ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆಯು (UN General Assembly) ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24 ಅನ್ನು 'ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ದಿನ'ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.
➤ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸುವುದು.
- ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವುದು.
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (Sustainable Development): ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಹಸಿವು ನೀಗಿಸುವುದು, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 'ಅಜೆಂಡಾ 2030'ರಡಿ 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು (SDGs) ಈಡೇರಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುವುದು.
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ: ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು.
➤ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು (Six Principal Organs): ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಟ್ಟು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:   
1. ಮಹಾಸಭೆ (General Assembly - UNGA): ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 'ವಿಶ್ವದ ಸಂಸತ್ತು' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.   
2. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (Security Council - UNSC): ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದರ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು 5 ಕಾಯಂ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು 10 ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
3. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ (ECOSOC): ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
4. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (International Court of Justice - ICJ): ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಹೇಗ್ (The Hague) ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ.
5. ರಕ್ಷಕ ಮಂಡಳಿ (Trusteeship Council): ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ ಪಲಾವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
6. ಕಾರ್ಯಾಲಯ / ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ (Secretariat): ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ (Secretary-General) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.   
➤ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆ:
- ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಭಾರತವು 1945ರ ಜೂನ್ 26 ರಂದೇ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತ್ತು.
- ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆ (Peacekeeping Missions): ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
- ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆಗ್ರಹ: ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (UNSC) ತುರ್ತಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು ಭಾರತವು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.   
- ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕತ್ವ: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ - ISA), ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ Initiative ಆದ 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ' ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿದೆ.