➤ ಭಾರತೀಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೆಸೆಯಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ (UGC- University Grants Commission (India's statutory body for higher education standards & funding).'ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಚಾರ (Promotion of Equity) ನಿಯಮಗಳು 2026' ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದು 2012ರ ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 
➤ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (2019-2024) ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು 118.4% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ರೋಹಿತ್ ವೇಮುಲ ಮತ್ತು ಪಾಯಲ್ ತದ್ವಿ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
1. OBC ಸಮುದಾಯದ ಸೇರ್ಪಡೆ: ಹಿಂದಿನ ಕರಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ SC, ST ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು (OBC) ಸಹ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕಲಚೇತನರು (PwBD) ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕೇಂದ್ರಗಳು (Equal Opportunity Centres): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಇದು ವಿಫಲವಾದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ UGC ಮಾನ್ಯತೆ ರದ್ದಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
3. ಸಮಾನತೆ ಸಮಿತಿ (Equity Committees): ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಿತಿ ಇರಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ SC, ST, OBC, PwBD ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
4. ತ್ವರಿತ ದೂರು ಪರಿಹಾರ:
=> ದೂರು ಬಂದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸಮಿತಿಯು ಸಭೆ ಸೇರಬೇಕು.
=> ದೂರಿನ ಕುರಿತಾದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯನ್ನು 15 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
5. 24/7 ಸಹಾಯವಾಣಿ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಾಗಿ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
6. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನೇ (ಕುಲಪತಿಗಳು/ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು) ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
➤ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ದಂಡನೆಗಳು: UGC ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು:
=> UGC ನೀಡುವ ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತಗೊಳಿಸುವುದು.
=> ಪದವಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು.
=> UGC ಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು.
➤ UGC ಯ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ನಿಯಮದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.