➤ ಭಾರತದ ಕಿರಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ತೆಲಂಗಾಣವು ಜೂನ್ 2, 2026 ರಂದು ತನ್ನ 12ನೇ ರಾಜ್ಯ ರಚನಾ ದಿನವನ್ನು (12th Telangana Formation Day) ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟ, ನೂರಾರು ಯುವಕರ ಬಲಿದಾನ ಹಾಗೂ ಜನರ ಅದಮ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪದ ಫಲವಾಗಿ 2014ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ತೆಲಂಗಾಣವು ಭಾರತದ 29ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
➤ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಇತಿಹಾಸ: ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ತೆಲಂಗಾಣವನ್ನು 1948ರ 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೋಲೋ' ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ, ನಂತರ 1956ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
➤ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳು:
- 1969ರ ಜೈ ತೆಲಂಗಾಣ ಚಳವಳಿ: ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರಜಾ ಸಮಿತಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿತ್ತು.
- 2001ರ ಹೊಸ ಪರ್ವ (KCR ಪ್ರವೇಶ): 2001ರಲ್ಲಿ ಕೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರಾವ್ (KCR) ಅವರು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಮಿತಿ (TRS) ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
- 2011ರ ಸಕಲ ಜನುಲ ಸಮ್ಮೆ (Sakala Janula Samme): ಇದು ತೆಲಂಗಾಣ ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಪದ ಮುಷ್ಕರ. ನೌಕರರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.
➤ ಸತತ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2014ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2014 (Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014) ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಅಂಕಿತದ ನಂತರ, ಜೂನ್ 2, 2014 ರಂದು ತೆಲಂಗಾಣ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೂತನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು. ಆರಂಭಿಕ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅನ್ನು ಉಭಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಂಟಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
➤ 2026ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ 12ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಸಡಗರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ತೆಲಂಗಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ಎ. ರೇವಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಗನ್‌ಫೌಂಡ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೆಲಂಗಾಣ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ (Telangana Martyrs Memorial) ಪುಷ್ಪ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.