➤ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಪೇಟಿಎಂ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (PPBL) ನ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು (Banking License) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ನಿಯಮಗಳ ನಿರಂತರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕಳಕಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
➤ ಆರ್‌ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, 1949 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 35A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ನಿಯಮಗಳ ನಿರಂತರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (Persistent Non-compliance): ಪೇಟಿಎಂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೆವೈಸಿ (KYC) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
- ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಲೋಪಗಳು: ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಂತರಿಕ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಿಟರ್‌ಗಳ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಲೋಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.
- ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು: ಒಂದೇ ಪಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
- ಡಾಟಾ ಭದ್ರತೆಯ ಆತಂಕ: ಪೇಟಿಎಂ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'One97 Communications' ನಡುವೆ ಅನಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
➤ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ: ಪೇಟಿಎಂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರದ್ದತಿಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ:
- ಠೇವಣಿ ನಿಷೇಧ: ಮಾರ್ಚ್ 15, 2024 ರ ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗಳು, ವಾಲೆಟ್‌ಗಳು (Wallets), ಫಾಸ್ಟ್‌ಟ್ಯಾಗ್ (FASTags) ಅಥವಾ ಎನ್‌ಸಿಎಂಸಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಜಮೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ: ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಕಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು.
- ಯುಪಿಐ ಸೇವೆಗಳು: ಪೇಟಿಎಂ ಯುಪಿಐ (UPI) ಈಗ ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ SBI, Axis Bank, HDFC) ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, QR ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ.
➤ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (Exam Points):
- RBI ಸ್ಥಾಪನೆ: ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1935 (ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆ 1934 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).
- ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ: 1949 (ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಆರ್‌ಬಿಐಗಿದೆ).
- ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂದರೇನು?: ಇವು ಸಣ್ಣ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ (ಗರಿಷ್ಠ 2 ಲಕ್ಷ ರೂ.ವರೆಗೆ). ಇವು ಸಾಲ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
- ನಚಿಕೇತ್ ಮೋರ್ ಸಮಿತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಸಮಿತಿ.