➤ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಾರ್ಚ್ 16 ರಂದು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಸಿಕಾ ದಿನ' (National Vaccination Day) ಅಥವಾ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೋಗನಿರೋಧಕ ದಿನ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
➤ 2026ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಸಿಕಾ ದಿನದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷವಾಕ್ಯ (Theme): ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ (Immunization for All is Humanly Possible)
➤ ಪಲ್ಸ್ ಪೋಲಿಯೋ ಅಭಿಯಾನ: 1995 ರ ಮಾರ್ಚ್ 16 ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಪಲ್ಸ್ ಪೋಲಿಯೋ' (Pulse Polio Programme) ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು (Oral Polio Vaccine) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿ, ಮಾರ್ಚ್ 27, 2014 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WHO) ಭಾರತವನ್ನು 'ಪೋಲಿಯೋ ಮುಕ್ತ ದೇಶ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
➤ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್: ಲಸಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ: ಲಸಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸವು 1798 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈದ್ಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜೆನ್ನರ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರು ಸಿಡುಬು (Smallpox) ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿ ಗೋಮೂರಿ (Cowpox) ವೈರಸ್ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
➤ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಸಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ನಮ್ಮ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದರಿಂದ ವಯಸ್ಕರಿಗೂ ಲಸಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.
- ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ: ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಲಸಿಕೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
- ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು: ಮಧುಮೇಹ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಸೋಂಕುಗಳು ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು.
- ಹೊಸ ಅಪಾಯಗಳು: ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಎದುರಾಗುವ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಶಬ್ದಮಾಂದ್ಯ (Tetanus) ಮತ್ತು ಇನ್ಫ್ಲುಯೆಂಜಾದಂತಹ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೂಸ್ಟರ್ ಡೋಸ್‌ಗಳು ಅಗತ್ಯ.
➤ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು:
- ಇನ್ ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಪೋಲಿಯೋ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ (IPV) - 2016: ಪೋಲಿಯೋ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು.
- ರೋಟಾವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ (RVV) - 2016: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರ ಭೇದಿ ತಡೆಯಲು.
- ಮೀಸಲ್ಸ್ ರುಬೆಲ್ಲಾ (MR) - 2017: ದಡಾರ ಮತ್ತು ರುಬೆಲ್ಲಾ ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ.
- ನ್ಯುಮೋಕೊಕಲ್ ಲಸಿಕೆ (PCV) - 2017: ಶಿಶು ಮರಣ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು.
- Td ಲಸಿಕೆ: ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗಾಗಿ ಧನುರ್ವಾಯು ಮತ್ತು ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ ತಡೆಯಲು.
➤ ಕೋವಿಡ್-19 ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ: ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಭಾರತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದೆ. ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೊವಾಕ್ಸಿನ್ (COVAXIN) ಮತ್ತು ಕೊವಿಶೀಲ್ಡ್ (COVISHIELD) ಮೂಲಕ 170 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.