➤ ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ವಿಲೇಜಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ: ಭಾರತದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ (Central Sector Scheme). ಇದರ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 10 ಮಾದರಿ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಆ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್ನ ಚುಮೂರ್ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು (Civilian-Defence Integration) ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
➤ ಚುಮೂರ್ ಮಾದರಿ ಗ್ರಾಮದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು:
- ಸೋಲಾರ್ ಮನೆಗಳು (Passive Solar Houses): ಇಲ್ಲಿ ಮೈನಸ್ 35 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (-35°C) ಚಳಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾದ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ.
- ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹೋಂಸ್ಟೇ: ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೋಂಸ್ಟೇ ರೂಮ್ ಹಾಗೂ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕೆಫೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ಕೊರ್ಜೋಕ್-ಹಾನ್ಲೆ' (Korzok–Hanle) ಪ್ರವಾಸಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಒಳಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಹಸಿರುಮನೆ ಕೃಷಿ (Greenhouse Cultivation): ಡಿಹಾರ್ (DIHAR - Defence Institute of High-Altitude Research) ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ತಾಜಾ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ಹೌಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್), ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ (PHC), ಶುದ್ಧ ನೀರು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
