➤ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ - ISRO) ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶಿ ನೇವಿಗೇಶನ್ ಉಪಗ್ರಹ ಎನ್‌ವಿಎಸ್-03 (NVS-03) ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2026 ರಂದು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ ಮಾರ್ಕ್-2 (GSLV Mk II / GSLV F18) ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಈ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಕಕ್ಷೆಗೆ ಉಡಾಯಿಸಲಾಗುವುದು.
➤  ಎನ್‌ವಿಎಸ್-03 (NVS-03) ಉಪಗ್ರಹ: ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಜಿಪಿಎಸ್ ಮಾದರಿಯ 'ನ್ಯಾವಿಕ್' (NavIC - Navigation with Indian Constellation) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲು ಈ ಉಡಾವಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ:
- ನಾಲ್ಕನೇ ಉಪಗ್ರಹದ ಅಗತ್ಯ: ನೇವಿಗೇಶನ್ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಸಕ್ರಿಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಪೈಕಿ ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಸ್ಎಸ್-1ಎಫ್ (IRNSS-1F) ಉಪಗ್ರಹವು ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿ 10 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ, 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 13ರಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.
- ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವೆ ಪುನರಾರಂಭ: ಸಾರ್ವಜನಿಕರು, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನೇವಿಗೇಶನ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 4 ಸಕ್ರಿಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ: ಪ್ರಸ್ತುತ IRNSS-1B, IRNSS-1L, ಮತ್ತು IRNSS-1J ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದೀಗ NVS-03 ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತೆ 4ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
➤ ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ 'ನ್ಯಾವಿಕ್' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
- ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಪಾಠ: 1999ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕದ GPS ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು.
- ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ನೇವಿಗೇಶನ್: ಈ ಅನುಭವದಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತ ಭಾರತ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ 'ನ್ಯಾವಿಕ್' (NavIC) ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.
- ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: NVS ಸರಣಿಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ರುಬಿಡಿಯಂ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ (Rubidium Atomic Clock) ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ L1 ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ಉಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ
- ಹಿಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳು: 2025ರ ಮೇ 18 ಮತ್ತು 2026ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು ನಡೆದ ಪಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ (PSLV) ಉಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಇಸ್ರೋ, ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
- ಗಗನಯಾನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ವಿಳಂಬ: ಉಡಾವಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಸ್ರೋದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮಾನವರಹಿತ 'ಗಗನಯಾನ' (Gaganyaan) ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಉಡಾವಣೆಯನ್ನು 2026ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಅಥವಾ 2027ರ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ.