➤ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ದಿನವನ್ನು (International Day of the Snow Leopard) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒತ್ತು ನೀಡಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
➤ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು:
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಅನ್ಸಿಯಾ (Panthera uncia)
- ಕುಟುಂಬ: ಫೆಲಿಡೇ (Felidae)
- ಮನೆ / ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ಶೀತ ಹಾಗೂ ಒರಟಾದ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು (ಭಾರತದ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು).
- ಮನೆ ಹೆಸರು (Ghost of the Mountains): ಇವು ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆರೆತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇವನ್ನು 'ಪರ್ವತಗಳ ಪ್ರೇತ' (Ghost of the mountains) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿ (Vulnerable).
- ವಿಶೇಷತೆ: ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ (ಸಿಂಹ, ಹುಲಿ) ಇವಕ್ಕೆ ಗರ್ಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಇವು ಮ್ಯಾವ್ ಎನ್ನುವುದು, ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು 'ಚಫಿಂಗ್' (Chuffing) ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
➤ ಈ ದಿನದ ಮಹತ್ವ (Significance)
1. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ: ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲ್ಸ್ತರದ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿವೆ (Top Predators). ಇವು ಕಾಡು ಕುರಿಗಳು (Blue Sheep/Ibex) ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರ್ವತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ.
2. ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರ: ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 12 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ) ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಗಡಿ ದಾಟಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸಲು ಈ ದಿನ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
3. ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDGs): ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ-15 (SDG 15 - Life on Land) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
➤ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳು
- ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ (Human-Wildlife Conflict): ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.
- ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ (Poaching): ಇವುಗಳ ಸುಂದರ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕಾನೂನುಬಹಿರ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯು ಇವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಪಾತವಾಗಿದೆ.
- ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ (Climate Change): ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
- ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು fragmentary ಆಗುತ್ತಿವೆ.
➤ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು (Conservation Measures in India)
- ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸ್ನೋ ಲೆಪರ್ಡ್ (Project Snow Leopard): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2009ರಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಈ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
- ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಲಡಾಖ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
- ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿರುವ 'ಬಾನ್ ಸಮಾವೇಶ'ದ (CMS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್-23: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ದಿನ 2026
Published by Akshata Halli
2 hours ago