➤ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವ ಮನ್ಸುಖ್ ಮಾಂಡವೀಯ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಜಾಲವು (Social Security Coverage) 100 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ದಾಟಿದೆ. 2025 ರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 64 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.
➤ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಎಂದರೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹೆರಿಗೆ, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಅಪಘಾತಗಳಂತಹ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
➤ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು:
1. ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (e-Shram Portal):
  • ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ (Unorganised Sector) ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 31.7 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
  • ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
2. ಇಪಿಎಫ್‌ಒ (EPFO - Employees' Provident Fund Organisation):
  • ಇಪಿಎಫ್‌ಒ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ 8 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು 80 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಂಚಣಿದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (Statutory Body).
3. ಇಎಸ್‌ಐಸಿ (ESIC - Employees' State Insurance Corporation):
  • ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ನೌಕರರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 15 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮೆದಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

➤ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನೂತನ ಯೋಜನೆಗಳು:

  • ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ: ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17 ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.
  • ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕ್ಷಿತ್ ಭಾರತ್ ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಯೋಜನೆ (PM VBRY): ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳ (Employment-linked incentives) ಮೂಲಕ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ 3.5 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ.
  • ₹50,000 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆ: ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು (EWS) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ನೇರ ನಗದು ನೆರವು ನೀಡಲು ₹50,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.