ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆಗಳು

➤ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಭಾರತವು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (Renewable Energy) ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ (ಬೊಮ್ಮಿನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ) ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಹೆಚ್ಛುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತವು, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 3ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
➤ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ
- ಒಟ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಮಾರ್ಚ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 274.68 GW (ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್) ತಲುಪಿದೆ.
- NDC ಗುರಿ ಸಾಧನೆ: ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆ' (NDC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶೇ. 50ರಷ್ಟನ್ನು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ರಹಿತ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಭಾರತವು ಜೂನ್ 2025ರಲ್ಲೇ (5 ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ) ಸಾಧಿಸಿದೆ.
- ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಗುರಿಗಳು:
* 2030ರ ವೇಳೆಗೆ: 500 GW ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವುದು.
* 2070ರ ವೇಳೆಗೆ: 'ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ' (Net-Zero) ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತಲುಪುವುದು.
➤ ಸೌರಶಕ್ತಿ (Solar Energy) - ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್‌ಗಳು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 300 ದಿನಗಳು ಉತ್ತಮ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ವರವಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೋಲಾರ್ ಮಿಷನ್' ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನಗಳು:
- ಭಾದ್ಲಾ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): 2.2 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ 3ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.
- ಖಾವ್ಯಾ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉದ್ಯಾನ (ಗುಜರಾತ್): 30 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು:
- PM-ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ: 1 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಅಳವಡಿಸಿ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಹಾಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ.
ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆ:
- ಬೈಫೇಶಿಯಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು (Bifacial Modules): ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
- ತೇಲುವ ಸೌರ ಯೋಜನೆಗಳು (Floating Solar): ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ ತಡೆಯುವುದು (ಉದಾ: ತೆಲಂಗಾಣದ ರಾಮಗುಂಡಂ - 100 MW, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಓಂಕಾರೇಶ್ವರ - 600 MW).
➤ ಪವನ, ಜಲ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿ ಇಂಧನ ವಲಯಗಳು: