➤ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ‘ಹಿಮಾಲಯ ದಿನ’ (Himalaya Diwas) ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. 2026ರ ಹಿಮಾಲಯ ದಿನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವರದಿಗಳು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನೇ ಚಿಂತೆಗೀಡುಮಾಡಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ (Carrying Capacity) ಮೀರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿಮನದಿಗಳು (Glaciers) ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಭದ್ರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂಟಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.
➤ ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ (Glacier Retreat) – ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವರದಿ (ICIMOD 2026 Data): ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ (HKH) ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತು ICIMOD 2026 ವರದಿ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ (IIT) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನೀಡಿರುವ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
- ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ನಷ್ಟ: 1990 ರಿಂದ 2020 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶೇಕಡಾ 12% ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು 9% ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
- ಕರಗುವಿಕೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಳ: 2000 ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂತರ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುವ ವೇಗ ಎರಡು ಪಟ್ಟು (2x) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 0.5 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
- ಹಿಮಪಾತದ ಕೊರತೆ (Snow Persistence Deficit): ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸತತ 4 ನೇ ವರ್ಷವೂ ಹಿಮ ಬೀಳುವಿಕೆ ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 27.8% ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಹಿಮ ಸ್ಥಿರತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
- ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ: ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.15°C ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿಮಪಾತವಾಗುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
➤ ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ:
1. ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ (Water Security): ಸಿಂಧೂ, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗಳಿಗೆ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯೇ ಮೂಲ. ಹಿಮನದಿಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರುವ ನದಿಗಳು ಒಣಗಿ ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ (Hydropower) ಭಾರಿ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
2. ನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ದರ (Glacier Retreat Rate):
- ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಪಾತ್ರ (Indus Basin): ವರ್ಷಕ್ಕೆ 12.7 ಮೀಟರ್
- ಗಂಗಾ ನದಿ ಪಾತ್ರ (Ganga Basin): ವರ್ಷಕ್ಕೆ 15.5 ಮೀಟರ್
- ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ಪಾತ್ರ (Brahmaputra Basin): ವರ್ಷಕ್ಕೆ 20.2 ಮೀಟರ್
3. ಆಪಲ್/ಹಣ್ಣುಗಳ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ: ಚಳಿಗಾಲದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ (Less Chilling Hours) ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಬು (Apple) ಇಳುವರಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ.
➤ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಭಾರತವು ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ (Climate Adaptation) ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ (Eco-Tourism) ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ಜತೆಗೆ ಹಿಮನದಿಗಳ ನಿರಂತರ ಉಪಗ್ರಹ ಕಾವಲು (Satellite Monitoring) ಮತ್ತು ಗಡಿ ದಾಟುವ ನದಿಗಳ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.