* ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 1922 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
* ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿಯ ಇಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ಸ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
* 100 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
* ವೇಲ್ಸ್ ರಾಜಕುಮಾರ (ಜಾರ್ಜ್ V) ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
* ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ - ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ನಂತರ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೊಘಲ್, ಮರಾಠ ಮತ್ತು ಜೈನರಂತಹ ಇತರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 50,000 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
* ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆ, ಗುಪ್ತರು, ಮೌರ್ಯರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
* ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ UNESCO ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ 2022 ರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
* ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿಯುಳ್ಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪರಿಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಯೋಜನೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದೆ.
* 6 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಇರಾನ್, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್) ಹದಿಮೂರು ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 2022 ಯುನೆಸ್ಕೋ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
* ತೆಲಂಗಾಣದ ದೋಮಕೊಂಡ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಬೈಕುಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ‘ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
* ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಟೋಪ್ದಾರ ಸ್ತೂಪ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಾಂಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯವೂ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
* ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಸ್ಟೆಪ್ವೆಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ‘ಅವಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಷನ್’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಗ್ಯುಝೌ ಲಿಲಾಂಗ್ ನೆರೆಹೊರೆಯು 'ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಮಾನ್ಯತೆ' ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
* ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ UNESCO ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು.
* ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
* 2020 ರಲ್ಲಿ, 2030 ಎಸ್ಡಿಜಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು 'ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ' ಎಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
Published by Rukmini Krushna Ganiger
29 ನವೆಂಬರ್ 2022