➤ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉಪಸಭಾಪತಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು (MHA - Ministry of Home Affairs) ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ (UT) ವಿಶೇಷ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XXI (Part XXI) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಧಿ 371(K)’ (Article 371(K)) ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಲಡಾಖ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಜಮೀನು (Land), ಸಂಸ್ಕೃತಿ (Culture), ಭಾಷೆ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಈ ಹೊಸ ‘ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿ’ಯನ್ನು (Sui Generis Model) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.➤ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು:- ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2019: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 370 ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.- ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2019: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯ್ದೆ 2019 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್ ಶಾಸನಸಭೆ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ (UT without Legislature) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.- 2019 (ಡಿಸೆಂಬರ್): ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗವು (NCST) ಲಡಾಖ್‌ನ ಗಿರಿಜನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದ 6ನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.- ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2026: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೆಹಲಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ (Leh Apex Body & Kargil Democratic Alliance) ವಿಧಿ 371(K) ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು.- ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (ಮೊದಲ ವಾರ): ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಉಪಸಮಿತಿ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಮಾತುಕತೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.➤ 2019 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನಸಭೆ ಇಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ನಂತರ ಲಡಾಖಿಗರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುವ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಲೇಹ್ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಬಾಡಿ (LAB) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (KDA) ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯದ ದರ್ಜೆ, 6ನೇ ಅನುಸೂಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಲೇಹ್-ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ಗಳಿಗೆ 2 ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಂಬ 4 ಮುಖ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿವೆ.➤ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 371 ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು:ವಿಧಿ 371: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ (ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು).ವಿಧಿ 371A: ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ (ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಭೂಹಕ್ಕು ರಕ್ಷಣೆ).ವಿಧಿ 371B: ಅಸ್ಸಾಂ.ವಿಧಿ 371C: ಮಣಿಪುರ.ವಿಧಿ 371D & 371E: ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ.ವಿಧಿ 371F: ಸಿಕ್ಕಿಂ.ವಿಧಿ 371G: ಮಿಜೋರಾಂ.ವಿಧಿ 371H: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ.ವಿಧಿ 371-I: ಗೋವಾ.ವಿಧಿ 371J : ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ’ (ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ) ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯ (371J - 98ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2012).
