➤ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ (UNEP) ತನ್ನ ಹೊಸ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ (Ganges River Dolphin) ತಳಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ‘ವಿಶ್ವ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಧ್ವಜವಾಹಿನಿ’ (World Restoration Flagship) ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ "Nature's Comeback – Scaling Ecosystem Restoration for People and Planet" ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
➤ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
- 35 ಜಾಗತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ: ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಂಗಾ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಷ್ಠ 35 ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.
- ಪರಿಸರ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೇವಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ನದಿಪಾತ್ರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ, ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವಕರಿಗೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು (Green Jobs) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
- ನಮಾಮಿ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಪಾತ್ರ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಚ್ಛ ಗಂಗಾ ಮಿಷನ್ (NMCG) ಹಾಗೂ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳು (2022-2047) ಈ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
➤ ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ: ಗಂಗಾ ನದಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಸುಶು’ (Susu) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇವು ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ).   
2. ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ (Conservation Status):
  - IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Endangered) ಸೇರಿವೆ.   
  - ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972: ಇದರ ಮೊದಲನೇ ಅನುಸೂಚಿ (Schedule I) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿವೆ.   
3. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂಚಕ: ಈ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು ಶುದ್ಧ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ನದಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
➤ ಈ ಮನ್ನಣೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: 
- ಜಾಗತಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು: ವಿಶ್ವ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಧ್ವಜವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನೇರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ, ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಿತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ: ನದಿಪಾತ್ರದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ‘ಗಂಗಾ ಪ್ರಹಾರಿಗಳು’ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದೆ.