➤ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಗಳ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ‘ತ್ರಿಷ್ಣಾ’ (TRISHNA) ಉಪಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಯು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ (Advanced stage of realisation) ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ 12 ರಿಂದ 16 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಇಸ್ರೋ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
➤ ‘ತ್ರಿಷ್ಣಾ’ (TRISHNA): Thermal Infra-Red Imaging Satellite for High-resolution Natural Resource Assessment (ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಅತಿ ಕೆಂಪು (Thermal Infra-Red) ಚಿತ್ರಕೇಂದ್ರಿತ ಉಪಗ್ರಹ).
- ಸಹಯೋಗ: ಇದು ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ CNES (Centre National d'Etudes Spatiales) ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಭೂ-ವೀಕ್ಷಣಾ (Earth-Observation) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
- ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ 3ನೇ ಉಪಗ್ರಹ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 'ಮೇಘ-ಟ್ರೋಪಿಕ್ಸ್' (Megha-Tropiques) ಮತ್ತು 'ಸಾರಲ್' (SARAL) ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
➤ ಉಪಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
1. ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ (Water Resource Management): ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಭೂ-ಸಸ್ಯಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿನ (Continental Biosphere) ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ನೀರಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು (Water Stress) ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
2. ನಗರ ಉಷ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ (Urban Heat Island): ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣತೆಯ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು (Urban Microclimates) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯ: ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ (Crop Water Stress), ಬಾಷ್ಪ ವಿಸರ್ಜನೆ (Evapotranspiration) ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ (Cryosphere): ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳ (Glaciers) ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಕಣ್ಣಿಡುತ್ತದೆ.
5. ಒಳನಾಡಿನ ಮತ್ತು ಕಡಲ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಒಳನಾಡಿನ ಜಲಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
➤ ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳು: ಈ ಉಪಗ್ರಹವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು (Payloads) ಹೊಂದಿದೆ:
- TIR (Thermal Infra-Red) ಪೇಲೋಡ್: ಇದನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ CNES ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ನಾಲ್ಕು ಚಾನಲ್‌ಗಳ ದೀರ್ಘ-ಅತಿ ಕೆಂಪು (Long-wave infrared) ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- VNIR-SWIR (Visible-Near Infra-Red and Short-Wave Infra-Red) ಪೇಲೋಡ್: ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರತಿಫಲನ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 7 ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
➤ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶೇಷತೆಗಳು:
- ಕಕ್ಷೆ (Orbit): ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 761 ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಧ್ರುವೀಯ ಸೂರ್ಯ-ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Polar Sun-synchronous orbit) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.
- ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ (Spatial Resolution): ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 57 ಮೀಟರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ 1 ಕಿ.ಮೀ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮರು-ಭೇಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Revisit Time): ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿ 3 ರಿಂದ 8 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ (ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಬಳಿ ಪ್ರತಿ 3 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ) ಮರು-ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
- ಉಡಾವಣಾ ವಾಹಕ (Launch Vehicle): ಭಾರತದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ರಾಕೆಟ್ ಆದ PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿ (Design Life): ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.