➤ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಲ್ಲಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಯೋಜನೆಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, 1960 ರಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 1980 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು 1981 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು.
➤ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
- ಜಲಾನಯನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Storage Capacity): ಸುಮಾರು 178.74 TMC ft (ಲೈವ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್).
- ಎತ್ತರ: ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 300 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
- ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ: ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಯ ಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಎಡದಂಡೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ (Left Bank Power House): ತೆಲಂಗಾಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭೂಗರ್ಭ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ (Underground Powerhouse) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಬಲದಂಡೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ (Right Bank Power House): ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
➤ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ: ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಲವಾದ ನೀರಾವರಿ ಜಾಲವಾಗಿದೆ:
- ಬಲದಂಡೆ ನಾಲೆ (Right Bank Canal - SRBC): ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನೂಲ್, ನಂದ್ಯಾಲ ಮತ್ತು ಕಡಪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಎಡದಂಡೆ ನಾಲೆ (Left Bank Canal - SLBC): ತೆಲಂಗಾಣದ ನಲ್ಗೊಂಡ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
- ತೆಲುಗು ಗಂಗಾ ಯೋಜನೆ (Telugu Ganga Project): ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈ ನಗರಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಜಲಾಶಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳು: ಪೋತಿರೆಡ್ಡಿಪ್ಯಾಡು ಹೆಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರ್ (Pothireddypadu Head Regulator) ಮತ್ತು ಹಂದ್ರಿ-ನೀವಾ ಎತ್ತಿಪೋತ ಯೋಜನೆ (Handri-Neeva Lift Irrigation Scheme).
