ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅಪರೂಪದ 'ಘೋಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಟ್'

➤ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' (Caracal) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಘೋಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಟ್' (Ghost Cat) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗಿದೆ.
➤ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ರಾಮಗಢ ಮತ್ತು ಶಾಘಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಮೋಷನ್-ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳ ಚಲನವಲನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ರೇಡಿಯೋ ಕಾಲರ್ ಅಳವಡಿಸಿ ನಿಗಾ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಂದ ಒಂದು ಬೆಕ್ಕು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಈ ಹೊಸ ಪತ್ತೆಯು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ತಂದಿದೆ.
➤ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಬೆಕ್ಕಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮೂಲ: ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯ 'ಕರಕುಲಾಕ್' (Karakulak) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಸಿಯಾ-ಗೋಷ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಿವಿಗಳು: ಇವುಗಳ ಕಿವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉದ್ದನೆಯ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಕುಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇವುಗಳ ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವೇಗ ಮತ್ತು ಜಿಗಿತ: ಇವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 10 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು 'ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಣ್ಣ ಚಿರತೆ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸವನ್ನಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕಚ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
➤ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 'ಕಡಿಮೆ ಆತಂಕ' (Least Concern) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವು 'ಅತ್ಯಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ'.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 1972: ಇವುಗಳನ್ನು ಅನುಸೂಚಿ-1 (Schedule I) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಇರುವಷ್ಟೇ ರಕ್ಷಣೆ ಇವುಗಳಿಗೂ ಇದೆ).
Species Recovery Programme: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ 22 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.
➤ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 50 ರಿಂದ 100 ರಷ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ.