➤ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ (Gig Workers) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಕೊಡುಗೆಯೊಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೊಮ್ಯಾಟೊ (Zomato), ಸ್ವಿಗ್ಗಿ (Swiggy), ಓಲಾ (Ola), ಉಬರ್ (Uber) ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲಿವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಸವಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ (Social Security) ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಭರಪೂರ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.
➤ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು:

  • 1.2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಲಾಭ:ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದು, ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ತಲುಪಲಿವೆ.
  • ಯಾವೆಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯ?ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ:
    1. ಜೀವ ವಿಮೆ (Life Insurance)
    2. ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ (Accident Insurance)
    3. ವಿಶೇಷಚೇತನ ವಿಮೆ (Disability Cover)
    4. ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು (Health & Maternity Benefits) ದೊರೆಯಲಿವೆ.
  • ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹೇಗೆ? (2% ಸುಂಕ):ಈ ಭದ್ರತಾ ನಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಗಿಗ್ ಕಂಪನಿಗಳ (Aggregators) ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟಿನ ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿನ (Per Transaction) ಮೇಲೆ ಶೇಕಡಾ 2 (2%) ರಷ್ಟು ಸುಂಕ/ಸೆಸ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ.
  • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆ:ಯೋಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ' (National Social Security Board) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಭೆ ನಡೆಸಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 2027ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

➤ ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಹಾಗೂ ರಾಯಿಟರ್ಸ್ (Reuters) ವರದಿಯ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶಗಳು:
1. ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ: ನೀತಿ ಆಯೋಗದ (NITI Aayog) ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 1.2 ಕೋಟಿ ಇರುವ ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2029-30ರ ವೇಳೆಗೆ 2.35 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಶ್ರಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ (Labor Market) ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲಿದೆ.
2. ಉದ್ಯೋಗ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ (Job Survey Changes): ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ (Reuters) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ 'ಆವರ್ತಕ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ' (PLFS) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂಭಾವನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು (Unpaid Work) ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನಿಖರವಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು (Gig Workers Data) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.