➤ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಲತಡಿಯ ಭೀಕರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಸುನಾಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಸುನಾಮಿಯ ಅಪಾಯಗಳು, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
➤ 'ಸುನಾಮಿ' (Tsunami) ಎಂಬುದು ಜಪಾನೀಸ್ ಮೂಲದ ಪದವಾಗಿದೆ. ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಸು' (Tsu) ಎಂದರೆ ಬಂದರು (Harbour) ಮತ್ತು 'ನಾಮಿ' (Nami) ಎಂದರೆ ಅಲೆ (Wave) ಎಂದರ್ಥ. ಅಂದರೆ 'ಬಂದರಿನ ಅಲೆಗಳು' ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.
➤ ಸುನಾಮಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

  • ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಕಂಪಗಳು: ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಫಲಕಗಳ (Tectonic Plates) ಚಲನೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಭೂಕಂಪಗಳು.

  • ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟ: ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವುದು.

  • ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಭೂಕುಸಿತ: ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸುವುದು.


➤ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
- ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆ: 2015ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು (UN General Assembly) ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.   
- ಮೊದಲ ಆಚರಣೆ: 2016ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ "ವಿಶ್ವ ಸುನಾಮಿ ಜಾಗೃತಿ ದಿನ"ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.   
- ದಿನಾಂಕದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು 'ಇನಾಮುರಾ ನೋ ಹಿ': 1854ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಇನಾಮುರಾ ನೋ ಹಿ' (Inamura-no-hi - ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಾಕುವುದು) ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 5 ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜಪಾನಿನ ಕೃಷಿಕ ಗಮಗುಚಿ ಗಿಹೇ ಎಂಬುವವರು ಸುನಾಮಿ ಬರುವುದನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಭತ್ತದ ಹುಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದರು. ಆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಗುಡ್ಡದತ್ತ ಧಾವಿಸಿದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾದರು.
➤ 2004ರ ಭೀಕರ ಸುನಾಮಿ ದುರಂತ: ವಿಶ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಧ್ವಂಸಕಾರಿ ಸುನಾಮಿ ದುರಂತ 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು.
- ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು: ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸುಮಾತ್ರಾ ಕರಾವಳಿಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ 9.1 ರಿಕ್ಟರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿತು.
- ಪರಿಣಾಮ: ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 14 ದೇಶಗಳ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುನಾಮಿ ಅಲೆಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದವು.
- ಜೀವಹಾನಿ: ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 2.30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು, ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಭಾರಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು.
➤ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೆಂಡೈ ಚೌಕಟ್ಟು (Sendai Framework): ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೆಂಡೈ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ 2015-2030 (Sendai Framework for Disaster Risk Reduction) ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾವುನೋವು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.