➤ ನಮಸ್ತೆ (NAMASTE) ಯೋಜನೆ: 'ನಮಸ್ತೆ' ಎಂದರೆ National Action for Mechanised Sanitation Ecosystem (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯೆ) ಎಂದರ್ಥ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಲಹೊರುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು (Manual Scavenging) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಲು 2023-24 ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2026ರ ಜುಲೈ 14ಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 3 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.
➤ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ.
➤ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ಶೂನ್ಯ ಸಾವು (Zero Fatalities): ಅಪಾಯಕಾರಿ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮರಣಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು.
- ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮಾನವನ ಮಲ ಹಾಗೂ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಕೈ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದು.
- 100% ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ: ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗೂ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮಾಡುವುದು.
- ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ: ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳ (PPE Kits) ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.
- ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ: ಸಫಾಯಿ ಕರ್ಮಚಾರಿಗಳು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಲು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಫಾಯಿ ಕರ್ಮಚಾರಿಗಳ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ' (NSKFDC) ಮೂಲಕ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
