➤ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ’ (Aravalli Hills) ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಅರಾವಳಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಯಾವುದೇ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ರಿಯಾಯಿತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ (Suo Motu) ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
➤ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ: ಅರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತ್ರಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
- ಲಾಬಿಗೆ ಮಣಿಯದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ: ಬಲಿಷ್ಠ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಲಾಬಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. "ಪರಿಸರವನ್ನು ಬಲಿಗೊಟ್ಟು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಕೋರ್ಟ್ ಎಂದಿಗೂ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕಡಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
- ಉನ್ನತ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ರಚನೆ: ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಉನ್ನತ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.
➤ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ದೆಹಲಿ, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸುಮಾರು 692 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ‘ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶ’ (Green Lungs) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ನವೆಂಬರ್ 20, 2025 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅರಾವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ:
- ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟ (Aravalli Hill): ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ 100 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶ.
- ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿ (Aravalli Range): 500 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ಅಂತಹ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಮೂಹ.
➤ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಆತಂಕ: ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು ಅರಾವಳಿ ವಲಯವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಫಿಯಾಗೆ ವರದಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ (Desertification) ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2025 ರಂದು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ತೀರ್ಪಿಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಗಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.