➤ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ (Environment & Biodiversity) ವಿಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸುದ್ದಿಯೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ‘ಮೆಸಾಲಿನಾ’ (Mesalina) ಕುಲಕ್ಕೆ (Genus) ಸೇರಿದ ಹೊಸ ಹಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದವೊಂದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ 'ಮೆಸಾಲಿನಾ ಬಿಷ್ಣೋಯ್' (Mesalina bishnoi) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 1, 2026 ರಂದು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಮೆಸಾಲಿನಾ' ಕುಲದ ಹಲ್ಲಿಗಳು ಇವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ 1935 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಎ. ಸ್ಮಿತ್ (Malcolm A. Smith) ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಮೆಸಾಲಿನಾ ವ್ಯಾಟ್ಸೋನಾನಾ' (Mesalina watsonana) ಪ್ರಭೇದದ ಹಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು (Specimen) ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (Field Survey) ವೇಳೆ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಹಲ್ಲಿಯನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕ (Genetic) ಮತ್ತು ರೂಪವಿಜ್ಞಾನದ (Morphological) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
➤ 'ಮೆಸಾಲಿನಾ ಬಿಷ್ಣೋಯ್' ಹಲ್ಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
- ದೈಹಿಕ ಗಾತ್ರ: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಹಲ್ಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂತಿ-ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಉದ್ದ (Snout-vent length) ಕೇವಲ 39.2 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ (mm) ನಷ್ಟಿದೆ.
- ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ: ಇದರ ದೇಹವು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಆಲಿವ್-ಕಂದು (Greyish to olive-brown) ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗೆರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ವಾಸಸ್ಥಾನ: ಇವು ಒಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ-ಮರುಭೂಮಿ (Open semi-desert) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ವಲಯದ ಬಿಕಾನೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಜನೇರ್ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
➤ 'ಬಿಷ್ಣೋಯ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲು ಕಾರಣ: ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಬಿಷ್ಣೋಯ್' (Bishnoi Community) ಸಮುದಾಯದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ 'ಮೆಸಾಲಿನಾ ಬಿಷ್ಣೋಯ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಷ್ಣೋಯ್ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಖೇಜರ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ).
➤ ಝೂಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ZSI): ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoEFCC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.