➤ ದೇಶದ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅರ್ಬನ್ ನೈಟ್ ಸಫಾರಿ ಮತ್ತು ಡೇ ಝೂ (Kukrail Night Safari and Day Zoo) ಯೋಜನೆಗೆ ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿದೆ.
➤ ಕುಕ್ರೈಲ್ ನೈಟ್ ಸಫಾರಿ ಯೋಜನೆ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಲಕ್ನೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕುಕ್ರೈಲ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Kukrail Reserve Forest) ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2,027 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, 855 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ನೈಟ್ ಸಫಾರಿ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು ₹1,510 ಕೋಟಿ ಆಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಝೂ ಅಥಾರಿಟಿ (CZA), ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಂಪವರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿ (CEC) ನಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದಲೂ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.
➤ ವಿಶ್ವದ 5ನೇ ಮತ್ತು ಭಾರತದ 1ನೇ ನಗರ ನೈಟ್ ಸಫಾರಿ: ಈ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಐದನೇ ಸೌಲಭ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ನೈಟ್ ಸಫಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:
  1. ಸಿಂಗಾಪುರ (Singapore)
  2. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ (Thailand)
  3. ಚೀನಾ (China)
  4. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ (Indonesia)
➤ ಕಾಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ 38 ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಕೋಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಕೃತಕ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನ ವಿಶೇಷ ಲೈಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

➤ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳು:
  • ಮೃಗಾಲಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ರದ್ದು: 104 ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಲಕ್ನೋದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ನವಾಬ್ ವಾಜಿದ್ ಅಲಿ ಶಾ ಜೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್' ಅನ್ನು ಕುಕ್ರೈಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.
  • ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮಿತಿ: ಅರಣ್ಯದ ಒಳಗೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ದ್ವಿಪಥ (Two-lane) ರಸ್ತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
  • ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಝೋನ್ ರದ್ದು: ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಟ್ರಾಮ್ ಸೇವೆಗಳು, ಆಫ್ಟರ್-ಡಾರ್ಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಝೋನ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.