➤ ಭಾರತವು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (Renewable Energy) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದಾಪುಗಾಲು ಇಡುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಯೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 'ಭಾರತದ ಬಿಇಎಸ್ಎಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಶೀಲನೆ' (India BESS Market Review) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2035-36ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅಗತ್ಯತೆಯು (Energy Storage Requirement) 888 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್-ಗಂಟೆಗೆ (GWh) ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (Central Electricity Authority - CEA) ನೀಡಿರುವ 174 GW/888 GWh ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಗುರಿಗೆ ಈ ವರದಿಯು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1 GWh ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
➤ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  (Energy Storage Systems - ESS): ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ESS). ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
  1. ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (BESS - Battery Energy Storage Systems): ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.
  2. ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯೋಜನೆಗಳು (PSP - Pumped Storage Projects): ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ ನೀರನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಅದರಿಂದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು.
➤ ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CEA) ಪ್ರಕಾರ, 2035-36ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 888 GWh ಇಂಧನದಲ್ಲಿ:
  • BESS (ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ): 80 GW / 321 GWh ಇರಲಿದೆ.
  • PSP (ಪಂಪ್ಡ್ ಹೈಡ್ರೋ ಸಂಗ್ರಹಣೆ): 94 GW / 567 GWh ಇರಲಿದೆ.
➤ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು:
  • ವೇಗದ ಪ್ರಗತಿ: ಭಾರತದ ಸ್ಥಾಪಿತ BESS ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 0.78 GWh ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2026ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಇದು 8.7 GWh ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2026ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇದು 10 GWh ದಾಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
  • ಬೃಹತ್ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: 2026 ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 47 GWh ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಟೆಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೆಂಡರ್ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಈಗ ಸುಮಾರು 260 GWh ತಲುಪಿದೆ.
  • ಬ್ಯಾಟರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿ: 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಲ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 110 GWh ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿದಿನದ ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಆಧಾರಿತ ಕ್ವಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ