➤ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಮಾದರಿ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (SRS) ವರದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಕಚೇರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನನ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೋವಿಡ್‌ಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳದೇ ಇರುವುದು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
➤ ಕೋವಿಡ್-ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಚ್ಚಾ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು (CDR) ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ 6.4 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಕೋವಿಡ್-ಪೂರ್ವ (2019-20) ಮಟ್ಟವಾದ 6.0 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2021ರ ಕೋವಿಡ್ ಉತ್ತುಂಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದರವು 7.5 ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು; ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಪ್ರಭಾವ ತಗ್ಗಿದ್ದರೂ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಳೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದೆ 6.4 ರಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕುಗಳು, ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪಾಲು ಶೇ. 31 ರಿಂದ ಶೇ. 32.1 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
➤ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು (TFR) ಸತತ ಐದನೇ ವರ್ಷವೂ ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ (2.1) ಕೆಳಗೆ ಅಂದರೆ 1.9 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ದರ 2.1 ಆಗಿದ್ದರೆ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ 1.5 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
➤ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ (Crude Birth Rate - CBR): ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣವು (CBR) ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ 18.4 ರಿಂದ 18.3 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ 20.2 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 14.7 ರಷ್ಟಿದೆ.
➤ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ (Sex Ratio at Birth - SRB): ಜನನ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ) ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದು 918 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
➤ ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ: ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಂಗಕ್ಕೆ ಸಮಾಧಾನ ತರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ (IMR) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಿಗೆ 25 ರಿಂದ 24 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. (1971 ರಲ್ಲಿ ಇದು 129 ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ)
➤ ರಾಜ್ಯವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು : - ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ (CBR) ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆ ದರ (TFR) ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ: ಬಿಹಾರ (TFR: 2.8, CBR: 25.8). ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. - ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ (TFR) ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ: ದೆಹಲಿ (1.2). ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (1.3) ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ: ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ (60 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು) ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 9.7 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿದ್ದಾರೆ.