ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹ ಸಾರಿಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ (NHTS) 2025–26

➤ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoSPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೃಹ ಸಾರಿಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ (National Household Travel Survey - NHTS) ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 2025 ರಿಂದ ಜೂನ್ 2026 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
- ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO), MoSPI.
- ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: 14,274 ಹಳ್ಳಿಗಳು, 10,377 ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು.
- ಒಟ್ಟು ಮಾದರಿ: 4,92,023 ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು 20.34 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು വ്യക്തിಗಳು.
- ಪ್ರಯಾಣದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (Trip Definition): 1 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಯಾಣ' (Trip) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ :
- ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಶೇ. 42.6 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳನ್ನು (Two-Wheelers) ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ: ಶೇ. 37.1
- ನಗರ ಪ್ರದೇಶ: ಶೇ. 52.3
- ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣ: ಶೇ. 57.6 ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ 1 ಕಿಮೀಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಪುರುಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 61.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ. 41.9 ರಷ್ಟಿದೆ.
- ನಗರ ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ (Metro/Rail): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (20.7%), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (16.5%) ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ (14.4%) ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
➤ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಚಾರ: 
- ದೈನಂದಿನ ಸಂಚಾರ: 6 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 66.4 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲು 1 ಕಿಮೀಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳು:
ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ (Walking): 37.0%
ಬಸ್ (Bus): 29.5%
ಸೈಕಲ್ (Bicycle): 15.8%
ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ (Auto-rickshaw): 10.5%
ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ (Two-wheeler): 6.7%
- ಯುವ ಸಮುದಾಯ: 15-29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 77.0 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
➤ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪೀಕ್ ಅವಧಿ:
- ಸರಾಸರಿ ಸಮಯ:
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ: ಶಾಲಾ/ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 23 ನಿಮಿಷಗಳು.
ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ: ಕಚೇರಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 25 ನಿಮಿಷಗಳು.
- 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಳಗಿನ ಪ್ರಯಾಣ: ಶೇ. 87.6 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೇ. 83.4 ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಳಗೆ ತಮ್ಮ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
- ಪ್ರಯಾಣದ ರಶ್ ಅವಧಿ (Peak Hours):
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:00 ರಿಂದ 9:00 ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ರಶ್ ಇರುತ್ತದೆ (ಶೇ. 82 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7 ರಿಂದ 10 ರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ).
ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:00 ರಿಂದ 10:00 ರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಶ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
➤ ಮಾಸಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚ :

• ಪುರುಷ vs ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವೆಚ್ಚ: ಪುರುಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸರಾಸರಿ ₹835/ತಿಂಗಳಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ₹533/ತಿಂಗಳಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

➤ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರಯಾಣಗಳು:
- ಬಸ್ ಮತ್ತು ರೈಲು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: ಕುಟುಂಬಗಳ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರಯಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ (55.8%) ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ (17.7%) ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಶೇ. 73.5 ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ.
- ಇತರ ವಾಹನಗಳು: ಕಾರುಗಳು (15.1%) ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು (8.8%).
ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ:
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು: 70.2%
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ: 7.4%
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಆರೈಕೆ: 6.5%