ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದ ವಿವಾದ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಬಿಗ್ ಶಾಕ್! ಹೇಗ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಭಾರತ

➤ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನ ಹೇಗ್ ಮೂಲದ ಶಾಶ್ವತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು (Court of Arbitration - CoA) ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 'ಗರಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ' (Maximum Pondage) ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನೀಡಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MEA) ವಕ್ತಾರರಾದ ರಣಧೀರ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್ ಅವರು, "ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಯಾವುದೇ ನಡಾವಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು 'ಶೂನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಸಿಂಧು' (Null and Void)" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಮಾನತಿನಲ್ಲಿಡುವ (Abeyance) ಭಾರತದ ನಿರ್ಧಾರವು ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
➤ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ : ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಿಶನ್‌ಗಂಗಾ (Kishenganga) ಮತ್ತು ರಾಟ್ಲೆ (Ratle) ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಭಾರತವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು 'ತಟಸ್ಥ ತಜ್ಞರ' (Neutral Expert) ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆಯೇ ಹೊರತು, ಇಂತಹ ಸಮಾಂತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ರಚನೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದ ವಾದವಾಗಿದೆ.
➤ ಒಪ್ಪಂದ ಅಮಾನತಿಗೆ ಕಾರಣ: ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಹಲ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 26 ನಾಗರಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತವು ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಮಾನತಿನಲ್ಲಿಡಲು (Keep in Abeyance) ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು.
➤ ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, 65 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 'ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಡು' (Review and Modification) ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ಬದಲಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಏರುಪೇರುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದ ದೃಢ ನಿಲುವು.