➤ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ (India-Bangladesh Trade Relations): ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು (USA) ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
➤ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಬ್ಯೂರೋ (BBS) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಸಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಶೇಕಡಾ 8.47ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು (ಸುಮಾರು 123.28 ಬಿಲಿಯನ್ ಟಾಕಾ) ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಶೇಕಡಾ 8.46ರಷ್ಟು ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ (ಸುಮಾರು 123.17 ಬಿಲಿಯನ್ ಟಾಕಾ) ಅತ್ಯಲ್ಪ ಅಂತರದಿಂದ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ, ಚೀನಾ ದೇಶವು ಶೇಕಡಾ 21.21ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ (ಸುಮಾರು 308.79 ಬಿಲಿಯನ್ ಟಾಕಾ) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.
➤ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು, ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಹತ್ತಿ, ನೂಲು) ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವುದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
➤ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ 10 ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು :
1 ಚೀನಾ (China) : ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಮದು (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು) 2 ಭಾರತ (India) : ಆಮದು ಮತ್ತು ರಫ್ತು (ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹತ್ತಿ, ಇಂಧನ, ಜೂಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು) 3 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (USA) : ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ರಫ್ತು (ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳು - ರೆಡಿಮೇಡ್ ಗಾರ್ಮೆಂಟ್ಸ್) 4 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ (Indonesia) : ಆಮದು 5 ಬ್ರೆಜಿಲ್ (Brazil) : ಆಮದು