Job Description: ➤ ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀಮತಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ (Services Sector) ಅಪ್ರತಿಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತದ ಈ ವಲಯವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.➤ 2026ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಸೇವಾ ವಲಯವು 9.1% ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ಜಿವಿಎ (GVA) ದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಸೇವಾ ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು 4.3% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 7ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.➤ ಹೊಸ ದಿಗಂತಗಳು:ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಐಟಿ (IT) ಸೇವೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಈ ಬಾರಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕೆಲವು ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು 'ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಿಗಂತಗಳು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ:1. ಆರೆಂಜ್ ಎಕಾನಮಿ (Orange Economy): ಇದು ಸೃಜನಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು (Creative Economy) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮನರಂಜನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು (Concert Economy) ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.2. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (Space Tech): 2015-2024ರ ನಡುವೆ ಭಾರತವು 34 ದೇಶಗಳ 393 ವಿದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಸುಮಾರು 433 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಸಿದೆ.3. ಸಮುದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ (Ocean Commercialisation): ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Blue Economy) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮೆರಿನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.4. ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು: ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ 20% ಡೇಟಾವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 3% ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 8 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ.➤ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ:- ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾರತದ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 40% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.- ಕರ್ನಾಟಕ: ಐಟಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.- ಕೇರಳ: ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ (64.3% ಜಿಎಸ್‌ವಿಎ).➤ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ (FDI):- ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಪಾಲು 61.9% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.- FY23-FY25 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಫ್‌ಡಿಐನಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಪಾಲು 80.2% ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಐಟಿ, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
