* ಗೋವಾ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು ವಿಮೋಚನಾ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವು 1961ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಗೋವಾವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 451 ವರ್ಷಗಳ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ ಗೋವಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿ, ದೇಶವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾದ ಮಹತ್ವದ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.
* ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು 1947ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗಲೂ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಗೋವಾವನ್ನು ತನ್ನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಗೋವಾಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ವಾದಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ನಡೆದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ಕೆಲವರು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಕಾರಣ, ಕೊನೆಗೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
* ವಿಮೋಚನಾ ದಿನದಂದು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸತ್ ಮತ್ತು ಯುವ ಸಂಸತ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದವು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಗೋವಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಬ್ಲಾಕ್, ಫೋರ್ಟ್ ಅಗುಡಾ ಜೈಲು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನವೀಕರಣ, ಮೊಪಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸ್ಕಿಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್, ದಾಬೋಲಿಂ–ನವಲಿಂ ಗ್ಯಾಸ್-ಇನ್ಸುಲೇಟೆಡ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇಷನ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
* ಈ ದಿನವು ಗೋವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.