* ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಂಚಾಯತ್ ವಿಸ್ತರಣೆ (PESA) ಕಾಯಿದೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು 73 ನೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.
* PESA ಕಾಯಿದೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ IX ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
* ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ನಿಗದಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯು ನಿಗದಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
* ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಯಿದೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
* ಅವರು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
* 2021 ರಲ್ಲಿ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 15 ಅನ್ನು ಜಂಜಾಟಿಯ ಗೌರವ್ ದಿವಸ್ (ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿನ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
* ಇಂದಿನ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಬೆಲ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರುದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ಅವರ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.
* ಅವರ ಬಂಡಾಯವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಮುಂಡಾ ಅವರ ದಂಗೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷರು 1908 ರ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಟೆನೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
PESA ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅಣಿಯಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
Published by Rukmini Krushna Ganiger
17 ನವೆಂಬರ್ 2022