➤ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಟಲ್ ವಾಯೋ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆ (Atal Vayo Abhyuday Yojana - AVYAY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ' (IPSrC) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒಟ್ಟು ₹77.98 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 755 ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯವಾಗಿ (Grant-in-aid) ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

  • ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಒಟ್ಟು ಅನುದಾನ: ₹77.98 ಕೋಟಿಗಳು.
  • ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು: ಅಟಲ್ ವಾಯೋ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆ (AVYAY) - ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (IPSrC).
  • ಅನುದಾನ ಪಡೆದ ಒಟ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳು: 755.
  • ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಅವಧಿ: 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಜುಲೈ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ.
  • ಸಂಬಂಧಿತ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ.

➤ ಅಟಲ್ ವಾಯೋ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆ (AVYAY): ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2021ರಲ್ಲಿ 'ಅಟಲ್ ವಾಯೋ ಅಭ್ಯುದಯ ಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.   
- ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
1. ಗೌರವಯುತ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ (Ageing with Dignity): ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.   
2. ಸ್ಥಳೀಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ (Ageing in Place): ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.   
- ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (NGOs) ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.   
➤ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು:
- 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 60 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರ ಸಂಖ್ಯೆ 10.38 ಕೋಟಿ ಇತ್ತು (5.11 ಕೋಟಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 5.27 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರು).   
- ಅಂದಾಜು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2036ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 23 ಕೋಟಿ ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.   
- ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಗರೀಕರಣ, ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳ (Nuclear Families) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.   
➤ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:
1. ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ (SAPSrC): ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರವು ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ: ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಗಳ (DM) ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಗಳು ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಆಶ್ರಯಧಾಮಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.