➤ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ 'ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ 2.0' (JJM 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಆಧಾರಿತ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು 2025-26ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಕಂತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ₹1,561.53 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
➤ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕಡ್ಡಾಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:
1. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ - ₹792.93 ಕೋಟಿ ರೂ. 2. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ - ₹536.53 ಕೋಟಿ ರೂ. 3. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ - ₹154.02 ಕೋಟಿ ರೂ. 4. ಒಡಿಶಾ - ₹65.31 ಕೋಟಿ ರೂ. 5. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ - ₹12.74 ಕೋಟಿ ರೂ.
➤ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ 2.0: ಜೆಜೆಎಂ 1.0 ಕೇವಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಅಳವಡಿಕೆ) ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರೆ, 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯು 'ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಮಾದರಿ' (Service Delivery Model) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಹೆಚ್ಚಿದ ಅನುದಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ₹8.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಪಾಲು ₹3.59 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ.
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ: ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಾಗಿ 'ಸುಜಲಂ ಭಾರತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್' ಮೂಲಕ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸುಸ್ಥಿರತೆ: ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
➤ 2019ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಷನ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಳದ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇವಲ ಶೇ. 16.7 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇಂದು ಇದು ಶೇ. 81.8 (ಸುಮಾರು 15.83 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳು) ತಲುಪಿರುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.
➤ ಮುಂದಿನ ಗುರಿ: 'ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್': ಡಿಸೆಂಬರ್ 2028ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ 19.36 ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳನ್ನು 'ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್' (ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ನೀರು) ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.