➤ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (Artificial Intelligence - AI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಜನವರಿ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಣ್ಗಾವಲು, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಪೊಲೀಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ (Predictive Policing) ಗಣನೀಯ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿವೆ.
➤ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್: 'ಮಹಾಕೈಮ್-ಓಎಸ್ ಎಐ' (MahaCrimeOS AI): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಎಐ ತನಿಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 
=> ಮಹಾಕೈಮ್-ಓಎಸ್ (MahaCrimeOS AI): ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ 1,100 ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ 'ಎಐ ಕೋ-ಪೈಲಟ್' ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
=> ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
- ಇದು ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಕೈಬರಹದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪಿಡಿಎಫ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ (FIR) ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
=> ಮಾರ್ವೆಲ್ (MARVEL): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಎಐ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು 'ಮಾರ್ವೆಲ್' ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಪರಾಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು (Crime Hotspots) ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
=> ಪರಿಣಾಮ: ನಾಗ್ಪುರ ಗ್ರಾಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತನಿಖಾ ಸಮಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್: 'ಸೇಫ್ ಸಿಟಿ' (Safe City) ಯೋಜನೆ : ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ರಾಜಧಾನಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 
=> ಎಐ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ: 'ಸೇಫ್ ಸಿಟಿ' ಯೋಜನೆಯಡಿ 10,000 ಎಐ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
=> ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: 
- ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (FRS): ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು.
- ಶಬ್ದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಗುಂಡಿನ ಸದ್ದು ಅಥವಾ ಕಿರುಚಾಟದಂತಹ ಅಸಹಜ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದು.
=> ಎಐ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ಲಾಸ್ (Smart Glasses): 2026ರ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ವೇಳೆ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವು 65,000 ಅಪರಾಧಿಗಳ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎದುರಿಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಪರಾಧಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
=> ಮಾಸ್ಕ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್: ಸಿಸಿಟಿವಿ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಕ್ ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಎಐ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು "ತೆಗೆದು" ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
➤ ಎಐ ಬಳಕೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ತಜ್ಞರು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:
=> ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನಿಗಾವಣೆ ಇಡುವುದರಿಂದ ನಾಗರಿಕರ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು.
=> ದೋಷಪೂರಿತ ಡೇಟಾ: ಹಳೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳಿದ್ದರೆ, ಎಐ ಕೂಡ ಅದೇ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
=> ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅಥವಾ ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಲ್ಲ.
=> ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
➤ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ (BNS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ತನಿಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಎಐ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.